Reactie op Prinsjesdag: 'Laat lichtpuntjes in Rijksbegroting opmaat zijn naar echte investeringsaanpak’

Jacco Vonhof, voorzitter van Deltalinqs: “Complimenten voor een aantal stappen van het minderheidskabinet. Wij zijn bijvoorbeeld blij met de Nationale Investeringsinstelling en de extra investeringen in CO₂-opslag en infrastructuur. Tegelijkertijd is dat laatste nog onvoldoende voor de enorme infra-opgave die ondernemers zien in de haven; op het spoor, de weg en de rivieren. Ook worden ondernemers in de haven nog dagelijks geconfronteerd met netcongestie, toenemende regelgeving én almaar stijgende kosten. Alleen door daar met een breed politiek front de schouders onder te zetten -mét ook een begrotingssystematiek die bijvoorbeeld extra investeringen in infra mogelijk maakt- komen we echt verder en zorgen we voor groei in plaats van stilstand en stagnatie.”

Geld voor Investeringsinstelling, infrastructuur en Aramis
Het havenbedrijfsleven is blij met de Nationale Investeringsinstelling die er komt en het geld dat daarvoor wordt uitgetrokken door het Kabinet. Dit kan helpen grootschalige en risicovolle langetermijninvesteringen weer los te trekken.

Ook is het goed dat het kabinet incidenteel 1,5 miljard euro extra heeft kunnen vrijmaken voor infrastructuur. “Gelet op de enorme tekorten voor onderhoud, die kunnen oplopen tot 80 miljard euro in 2040, is dit echter slechts een eerste stap. Er is snel een geloofwaardig lange termijn plan nodig om de achterstanden weg te werken en Nederland bereikbaar en economisch gezond te houden. Met alleen prioriteren gaan we het niet redden. Er moet simpelweg meer geld bij met een goed investeringsplan. Met de huidige lage staatsschuld kan dit ook verantwoord,” aldus Deltalinqs.

Een andere positieve ontwikkeling in de Prinsjesdagstukken is volgens Deltalinqs de steun van het kabinet aan het Aramis-project voor CO₂-opslag. Daarmee komt een definitief investeringsbesluit dichterbij en kan de industrie in Rotterdam verder verduurzamen.

Zorgen over energietransitie, oneerlijke concurrentie en instroom van jongeren
Ronduit bezorgd zijn ondernemers over de alsmaar stijgende nettarieven die de verduurzaming en het concurrentievermogen van de industrie in de haven aantasten. Dat terwijl uit het PBL-rapport van gisteren blijkt dat we de transitie juist weer moeten kickstarten. “Belangrijk is dan ook dat snel de elektriciteitskosten voor de industrie worden verlaagd door de enveloppe van 495 miljoen euro uit het Coalitieakkoord naar voren te halen in de tijd. Als we willen dat bedrijven kunnen verduurzamen, kunnen concurreren en weer investeren in bijvoorbeeld waterstof en batterijen, dan moeten we hier snel actie op ondernemen.”

De bedrijven in de haven herhalen deze Prinsjesdag ook hun oproep aan Nederland en Europa om steviger op te treden tegen oneerlijke concurrentie uit Azië, onder meer in de chemie en de offshore-windsector. “Als we op deze strategische terreinen zelf de regie wil houden over onze toekomst, dan moeten Nederland en andere Europese landen snel werk maken van een offensieve Europese industriepolitiek.”

Zorgen zijn er onder de ondernemers in de haven verder over de afnemende leesprestaties en de gebrekkige aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt in de techniek en logistiek, waardoor we steeds minder jongeren zien instromen in de haven. “Dit is op lange termijn zorgelijk en die trend moeten we samen met het onderwijs keren.”

‘Samen de schouders eronder’
Vonhof: “Samen met bedrijven, het Havenbedrijf Rotterdam en (regionale) overheden werken we aan een praktisch pakket maatregelen om kansrijke investeringen in de haven los te trekken. Investeringen die ons concurrerender, weerbaarder en duurzamer maken. Met Recharge Rotterdam willen we Nederland letterlijk nieuwe energie geven. We hopen dat alle betrokken politieke partijen en stakeholders de komende tijd meehelpen om dit in concrete acties om te zetten om zo de investeringsmotor weer op gang te brengen.”

------------------------------------------

Aanvullingen na Prinsjesdag t.b.v. de leden van Deltalinqs:
Deltalinqs ziet met genoegen dat IenW in de begroting 2027 de bijzondere positie van de mainport Rotterdam vanwege haar economische betekenis nadrukkelijk erkent. Dat blijkt uit de verkenning naar het ruimtegebrek in de haven (ZWU) én de ambitieuze doelstelling om te streven naar een top 3-positie in de World Logistics Performance Index. Ook de inzet op het derde spoor Emmerich–Oberhausen met 740 meter-treinen en ERTMS (spoorbeveiliging) is belangrijk voor de ondernemers in de Rotterdamse haven.

Ook voor terminals bevat de IenW-begroting concreet nieuws. De walstroomregeling wordt met een jaar verlengd, met € 40 mln extra, zodat de resterende terminals aan de AFIR-verplichting kunnen voldoen. Dit is positief, maar de stukken erkennen wel dat netcongestie de uitrol nog kan blokkeren. Subsidie zonder tijdige aansluiting blijft een risico. Daarnaast is ruim € 25 mln beschikbaar voor een pilot elektrificatie van havenmaterieel. Deltalinqs waardeert ook de aandacht voor digitalisering. Het programma Digitale Infrastructuur Logistiek wordt voortgezet met als doel volledig digitale logistiek in 2030. De Douane investeert in ICT, scan- en detectiemiddelen en datagedreven ketentoezicht, wat bijdraagt aan efficiënte en veilige grenscontroles.

Deltalinqs verwelkomt verder dat IenW in de begroting het belang van militaire mobiliteit, strategische autonomie en dual-use infrastructuur expliciet erkent en de Rotterdamse haven daarbij ziet als een cruciale schakel voor zowel de economische als militaire weerbaarheid van Nederland en Europa. Het kan volgens Deltalinqs echter niet zo zijn dat deze aanvullende nationale veiligheidsopgave wordt gefinancierd uit de toch al ontoereikende middelen voor regulier beheer, onderhoud en uitbreiding van de infrastructuur. Het kabinet zou volgens Deltalinqs samen met IenW en Defensie een integraal investeringsprogramma moeten opstellen, met een herkenbare rijksbijdrage en maximale benutting van Europese cofinanciering.

Punt van aandacht in de begroting van IenW is ook dat het kabinet de Rotterdamse haven steeds nadrukkelijker beschouwt als vitale, nationale infrastructuur. Dat leidt tot meer aandacht voor veiligheid, weerbaarheid, toezicht, eigendomsstructuren en strategische autonomie. Dat is goed. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat nieuwe veiligheidsmaatregelen ten koste gaan van de operationele efficiëntie, investeringsklimaat en het internationale concurrentievermogen van de haven.

De actuele daling van de Rotterdamse bunkerafzet wordt niet geadresseerd in de begroting van IenW. Er staan helaas geen mitigerende maatregelen in, om de Nederlandse koploperspositie in de bunkermarkt te behouden.

Over de gebiedsgerichte aanpak voor stikstof i.s.m. Rijk en regio wordt in oktober meer bekend en moet helpen de vergunningverlening in de haven weer op gang te brengen. Verder is daar op dit moment nog geen nieuws over te melden; dit volgt in oktober.

Hoewel Rotterdam nu werkt aan een cluster maatwerkplan (Recharge Rotterdam) is er in de begroting van EZK geen budget voor beschikbaar. Ook hier zijn meer investeringen nodig (zie hiervoor).

Het ministerie van EZK voorziet in de begroting 2027 een eerste capaciteitsveiling voor elektriciteitscentrales in 2028, voor levering in winter 2029/2030. Productie, opslag én vraagrespons kunnen deelnemen. Dit is een goede stap volgens Deltalinqs, aangezien zij steeds heeft aangedrongen op de komst van een capaciteitsmechanisme voor stroom voor momenten waarop het niet waait en de zon niet schijnt (regelbaar vermogen). De begroting bevat helaas nog geen zichtbare raming van de CRM-kosten of kostenverdeling. De zorg van Deltalinqs dat niet-flexibele afnemers een onevenredig deel betalen, is dus nog volledig actueel. Ook voor de kolencentrales en de ombouw naar bijvoorbeeld biomassa is nog niets geregeld. Terwijl TenneT tekorten aan stroom voorziet vanaf 2028.